Opinia prawna

  Wydana w dniu 25 stycznia 2008 roku przez radcę prawnego Wojciecha Drożdżała z Kancelarii Prawniczej Drożdżał Lewandowski z siedzibą w Elblągu dla Blue Media Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Sopocie (zwaną w dalszej części opinii Operatorem) w przedmiocie sytuacji prawno- podatkowej stron umów pożyczek realizowanych przy pomocy systemu kokos.pl.

Stan faktyczny.
Radcy prawnemu przedstawiono do zaopiniowania pod względem prawno-podatkowym następujący stan faktyczny. Operator udostępnia serwis internetowy o nazwie kokos.pl, zwany w dalszej części rozważań „systemem”, którego celem jest kontaktowanie pomiędzy sobą potencjalnych pożyczkodawców, z pożyczkobiorcami, w celu umożliwienia im zawarcia za pomocą systemu umowy lub umów pożyczek. System zakłada, że w oparciu o stworzone procedury pożyczkodawca będzie mógł udzielać pożyczki lub pożyczek jednemu lub kilku pożyczkobiorcom określając poprzez stosowne deklaracje składane za pomocą systemu, jaki poziom odsetek umownych otrzyma. Również pożyczkobiorca rejestrując się w systemie i korzystając z jego pomocy będzie mógł znaleźć i zawrzeć umowy z potencjalnymi pożyczkodawcami na ustalony procent i termin zwrotu pożyczki. Korzyść dla stron umów polega na potencjalnym osiągnięciu przez pożyczkodawcę wyższego oprocentowania niż proponowane przez banki lokaty bankowe. Natomiast pożyczkobiorca potencjalnie będzie mógł otrzymać pożyczkę oprocentowaną w stopie niższej niż oferowane przez banki kredyty lub oferowane przez instytucje parabankowe pożyczki (Provident, Skok).

Przedmiot opinii.
Zadaniem radcy prawnego postawionym mu w niniejszej opinii będzie określenie obowiązków podatkowych stron umów pożyczek zawieranych przy pomocy systemu. Radcy prawnemu udostępniono opis systemu kokos.pl w celu umożliwienia zapoznania się ze schematem operacji przeprowadzanych przez strony umowy pożyczki w systemie.

Tezy opinii.

1. Za prawidłowy należy uznać wniosek, iż aby wykorzystywanie serwisu przez pożyczkobiorców uznać za czynność podlegającą podatkowi VAT, wykorzystywanie takie musiałoby mieć nie tylko charakter ciągły, ale jeszcze sposób jego wykorzystywania musiałby wskazywać na profesjonalny charakter takiego wykorzystywania, zmierzający do stałego uzyskiwania dochodu z tego tytułu, odmienny od sporadycznego inwestowania wolnych środków finansowych pozostających w dyspozycji pożyczkodawcy. Co więcej nawet w wypadku gdyby uznać, iż mamy do czynienia z działalnością gospodarczą w zakresie udzielania pożyczek, to byłaby ona zwolniona przedmiotowo od podatku od towarów i usług.

2. Osobą, którą potencjalnie może obciążać, w związku z wykorzystaniem systemu kokos.pl obowiązek, uiszczenia podatku od czynności cywilnoprawnych, będzie pożyczkobiorca. W związku z modelem funkcjonowania systemu kokos.pl (znacznie utrudniającym możliwość zawarcia między tymi samymi osobami w ciągu 3 lat kalendarzowych pożyczek na kwotę przewyższającą 5.000 zł), można założyć, iż pożyczkobiorca będzie obowiązany uiścić podatek w wysokości 2% od kwoty przewyższającej w ciągu kolejnych 3 lat 25.000 zł i to jedynie w wysokości obliczanej od kwoty stanowiącą różnicę między faktycznie zawartymi umowami pożyczki, a kwotą 25.000 zł.

3. Pożyczkodawcę obciąża podatek dochodowy od osób fizycznych. Dla pożyczkodawcy dochodem będą tylko i wyłącznie otrzymane w roku podatkowym faktycznie (kasowo), odsetki od pożyczek (a nie spłata nominału samej pożyczki), przy czym łączna kwota spłacanych odsetek opodatkowana będzie zryczałtowanym 19% podatkiem dochodowym od osób fizycznych, a dochód ten i podatek nie podlega łączeniu z innymi dochodami i podatkami.


Stan prawny


W celu wydania opinii prawnej opisujących podatkowe aspekty wykorzystywania serwisu kokos.pl należy rozpatrzyć pozycję użytkowników serwisu w zakresie podatku VAT (podatek od towarów i usług), PCC (podatek od czynności cywilnoprawnych) oraz PIT (podatek dochodowy od osób fizycznych).

I. Podatek od towarów i usług.


W zakresie podatku od towarów i usług potencjalnym podatnikiem mógłby być pożyczkodawca, bo to on w stosunku prawnym umowy pożyczki jest osobą świadczącą usługę finansową. Zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (Dz.U.Nr 54 poz. 523 ze zmianami) podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne wykonujące działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Zgodnie z ust. 2 art. 15 ustawy o podatku od towarów i usług działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podatników pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania w sposób częstotliwy. Działalność gospodarcza obejmuje również czynności polegające na wykorzystaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych. Stosunkowo bardzo szeroka definicja działalności gospodarczej stworzona przez ustawodawcę w ustawie o podatku od towarów i usług umożliwia teoretycznie opodatkowanie każdej aktywności gospodarczej osoby fizycznej. W praktyce orzeczniczej ukazała się jednak duża ilość poglądów wyłączających sporadyczne dysponowanie majątkiem osobistym z regulacji podatku od towarów i usług. Według orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie podlega podatkowi od towaru i usług sporadyczne wynajmowanie lokalu znajdującego się w majątku osobistym osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą (majątek nie wprowadzony do ewidencji środków trwałych) lub sprzedaż działek wydzielonych z pierwotnie zakupionej nieruchomości podzielonej następnie na działki budowlane. Poglądy takie potwierdza Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 kwietnia 2007 r.I SA/Wr 123/2007(LexPolonica nr 1394725 Rzeczpospolita 2007/111 str. F7), zgodnie z którym „nie zawsze zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy będzie skutkował uzyskaniem statusu podatnika VAT. Celem ustawodawcy było obciążenie tym podatkiem podmiotów profesjonalnych”. Również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2007 r. III SA/Wa 3885/2006(LexPolonica nr 1238328, Rzeczpospolita 2007/151 str. C6 ), potwierdził, że „sprzedaży kilku lub więcej działek budowlanych, jeżeli tylko działki te stanowią majątek osobisty podatnika VAT i nie służą prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, nie można, zdaniem sądu, uznać za działalność gospodarczą w rozumieniu art. 4 ust. 2 zd. 2 VI Dyrektywy VAT, zgodnie z którym za działalność taką uznaje się także wykorzystywanie majątku rzeczowego i wartości niematerialnych i prawnych w celu uzyskiwania z tego tytułu stałego dochodu. Jak bowiem zauważyły obie strony w niniejszej sprawie, choć sprzedaż kilku lub kilkunastu działek może stanowić czynności sporadyczne, to z natury rzeczy nie wiąże się jednak z uzyskiwaniem stałego dochodu”. Ponadto w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 września 2006 r.,I SA/Wr 1254/2005 (LexPolonica nr 1196), sąd stwierdził, że „okoliczność, iż podmiot wykonuje czynności wymienione w art. 5 VATU (m.in. odpłatną dostawę towarów) nie jest wystarczającą przesłanką do ich opodatkowania podatkiem VAT, bowiem musi działać w charakterze podatnika, a zatem podmiotu wykonującego samodzielnie działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust.2. Na marginesie należy zauważyć, że wykorzystywanie majątku prywatnego przez osoby fizyczne stanowi działalność gospodarczą w rozumieniu cyt. art. 15 ust. 2 zd. 2 VATU, jeżeli jest dokonywane w sposób ciągły dla celów zarobkowych”. Tak więc organ podatkowy aby stwierdzić czy osoba fizyczna jest podatnikiem podatku od towarów i usług w rozumieniu art. 15 cyt. ustawy obowiązany jest wykazać wszystkie przesłanki, o których mowa w cytowanym przepisie jak również wziąć pod uwagę orzecznictwo sądów administracyjnych, które wyraźnie wskazuje na obowiązek odróżnienia działalności profesjonalnej, o charakterze ciągłym i z zamiarem stałego zarobkowania, od sporadycznego rozporządzania majątkiem osobistym. Należy również wspomnieć, że jeżeli okazjonalne pożyczki udzielone przez pożyczkodawców zaliczone zostały w Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędy Statystycznego do sekcji J ex (65-67) usługi pośrednictwa finansowego ( np. 65.22Z pozostałe formy udzielania kredytów – pożyczki pieniężne poza systemem bankowym), to zgodnie z załącznikiem nr 4 poz. 3 ustawy o podatku od towarów i usług, usługi takie zwolnione są od podatku od towarów i usług. Wyłączenia przywołanego zwolnienia opisano w punktach od 1 do 9 poz. 3 załącznika nr 4 ustawy o podatku od towarów i usług lecz wyłączenia te nie dotyczą udzielania pożyczek. W związku z powyższym za prawidłowy należy uznać wniosek, iż aby wykorzystywanie serwisu przez pożyczkobiorców uznać za czynność podlegającą podatkowi VAT, wykorzystywanie takie musiałoby mieć nie tylko charakter ciągły, ale jeszcze sposób jego wykorzystywania musiałby wskazywać na profesjonalny charakter takiego wykorzystywania, zmierzający do stałego uzyskiwania dochodu z tego tytułu, odmienny od sporadycznego inwestowania wolnych środków finansowych pozostających w dyspozycji pożyczkodawcy. Co więcej nawet w wypadku gdyby uznać, iż mamy do czynienia z działalnością gospodarczą w zakresie udzielania pożyczek, to byłaby ona zwolniona przedmiotowo od podatku od towarów i usług.

II. Podatek od czynności cywilnoprawnych.

Następnym problemem, do jakiego należy się odnieść z uwagi na wskazane powyżej wykluczenie opodatkowania sporadycznych pożyczek podatkiem od towarów i usług jest opodatkowanie umów pożyczek podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 9 września 2000 roku (Dz.U.Nr 68, poz. 450 ze zmianami), podatkowi podlegają umowy pożyczki. Obowiązek podatkowy zgodnie z art.. 3 ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej, przy czym zgodnie z art. 10 ust. 1 cyt. ustawy podatnicy obowiązani są, bez wezwania organu podatkowego, złożyć deklarację w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych, według ustalonego wzoru, oraz obliczyć i wpłacić podatek w terminie 14 dni od daty powstania obowiązku podatkowego. Zgodnie z art. 4 pkt 7 ustawy o podatku od towarów i usług obowiązek podatkowy w wypadku umowy pożyczki i umowy depozytu nieprawidłowego ciąży na biorącym pożyczkę (pożyczkobiorcy) lub przechowawcy (w wypadku depozytu nieprawidłowego). Tak, więc tylko i wyłącznie podatkiem od czynności cywilnoprawnej, jaką jest pożyczka może być obciążany pożyczkobiorca i organ podatkowy nie może żądać podatku od dającego pożyczkę (od pożyczkodawcy). Ponieważ wyżej omówiono już obowiązek podatkowy, termin zapłaty podatku i obowiązek złożenia deklaracji to omówienia wymaga zwolnienie przedmiotowe umów pożyczek od podatku od czynności cywilnoprawnych.

W art. 9 pkt 10 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych zwalnia się z podatku pożyczki udzielone:

a/ przez przedsiębiorców niemających na terenie Rzeczpospolitej Polskiej siedziby lub zarządu, prowadzących działalność w zakresie kredytowania oraz udzielania pożyczek,

b/ w formie pieniężnej zawartej między osobami , o których mowa w art.4a ustawy z dnia 28 lipca 1983r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2004r Nr 142 poz 1514, z póź. zmianami), w wysokości przekraczającej kwotę, określoną w art.9 ust.1 pkt 1 tej ustawy , pod warunkiem:
- złożenia deklaracji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych właściwemu organowi podatkowemu w terminie 14 dni od daty dokonania czynności,
- udokumentowania otrzymania przez biorącego pożyczkę pieniędzy na rachunek bankowy, albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielcza kasę oszczędnościowo- kredytową lub przekazem pocztowym,

 c/ na podstawie umowy zawartej między osobami zaliczanymi do I grupy podatkowej do wysokości kwoty niepodlegajacej opodatkowaniu – na zasadach określonych w przepisach o podatku od spadków i darowizn,

d/ na podstawie umowy zawartej pomiędzy innymi podmiotami niż osoby, o których mowa w lit. b i c (tak więc między podmiotami wykorzystującymi kokos.pl) , jeżeli łączna kwota lub wartość pożyczek w okresie kolejnych 3 lat nie przekracza 5.000zł od jednego podmiotu, a od wielu podmiotów łącznie nie więcej niż 25.000zł, (…).

W ocenie opiniującego ze zwolnień wymienionych w pkt 10, istotne jest zwolnienie opisane w lit. d, bowiem pozostałe zwolnienia dotyczą kręgu osób, które nie będą, lub stosunkowo rzadko będą korzystać z serwisu. Tak, więc zgodnie z art. 9 pkt 10 lit. d ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych pożyczki pieniężne udzielone pożyczkobiorcy na kwotę nie wyższą niż 5000 zł (jeżeli udziela jej jedna osoba), albo nie wyższą niż 25.000 zł (jeżeli udziela je więcej podmiotów), a otrzymanych w okresie trzech kolejnych lat zwolnione są z podatku od czynności cywilnoprawnych, jeżeli pożyczkobiorca w okresie trzech kolejnych lat (liczonych jak lata kalendarzowe), przekroczy któryś z określonych w tym przepisie próg, to zobowiązany będzie do zapłaty 2 % podatku od czynności cywilnoprawnych liczonego od kwoty pożyczki przekraczającej dany próg podatkowy. Dla przykładu, przyjmując, że funkcjonowanie kokos.pl zakłada wielość pożyczkodawców dla jednego pożyczkobiorcy, to kwotą graniczną otrzymanych przez pożyczkobiorcę kwot pożyczki w ciągu 3 kolejnych lat jest kwota 25.000 zł i jeżeli na przykład pożyczkobiorca pożyczy w pierwszym roku 10.000 zł, w drugim 12.000 zł a trzecim 5.000 zł (czyli łącznie za 3 lata 27.000zł), to podatek od czynności cywilnoprawnych będzie liczony od nadwyżki ponad kwotę 25.000 zł, to jest od 2.000 zł i wynosić będzie 40 zł( 2% od 2000zł). W związku z powyższym należy uznać, iż osobą, którą potencjalnie może obciążać w związku z wykorzystaniem systemu kokos.pl obowiązek uiszczenia podatku od czynności cywilnoprawnych, będzie pożyczkobiorca. W związku z modelem funkcjonowania systemu kokos.pl (znacznie utrudniającym możliwość zawarcia między tymi samymi osobami w ciągu 3 lat kalendarzowych pożyczek na kwotę przewyższającą 5.000 zł) można założyć, iż Pożyczkobiorca będzie obowiązany uiścić podatek w wysokości 2% od kwoty przewyższającej w ciągu kolejnych 3 lat 25.000 zł i to jedynie w wysokości obliczanej od kwoty stanowiącą różnicę między faktycznie zawartymi umowami pożyczki a kwotą 25.000 zł.

III. Podatek dochodowy od osób fizycznych.


Następnym problemem, jakim należy wskazać, jest ewentualne zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych, który ciążyć będzie na podmiocie otrzymującym przychody w postaci odsetek od pożyczek, to jest na pożyczkodawcy. Rozważania te należy zacząć od zdefiniowania przychodu i dochodu z tytułu pożyczek. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zmianami) źródłem przychodów są kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy za przychody z kapitałów uważa się odsetki od pożyczek. Wypada jeszcze dodać, że przychód ten traktowany jest jako przychód kasowy (faktycznie otrzymany), gdyż zgodnie z art. 11 ust. 1 cyt. ustawy przychodami z zastrzeżeniem art. 14 – 16, art. 17 ust. 1 pkt 6 i 9, art. 19, art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze lub innych nieodpłatnych świadczeń. Ponieważ, więc w przytoczonej normie wyjątkiem jest tylko art. 17 ust. 1 pkt 6 i 9 cyt. ustawy, to norma ta jako nie wyłączona wyjątkiem będzie miała zastosowanie do zdarzeń wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy to jest odsetek od pożyczek. Oznacza to dla pożyczkodawców obowiązek rozliczenia się z podatku dochodowego do osób fizycznych tylko i wyłącznie z odsetek faktycznie otrzymanych w danym roku podatkowym niezależnie od terminu udzielenia pożyczki i terminów jej spłaty. Nie ma, więc niebezpieczeństwa zapłaty podatku od odsetek, których pożyczkobiorca pomimo obowiązkowi wynikającemu z umów – nie zapłaci pożyczkodawcy. Zgodnie z art. 30a ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy od uzyskanych dochodów (przychodów) pobiera się 19 % zryczałtowany podatek dochodowy (z wyjątkiem, gdy udzielanie pożyczek jest przedmiotem działalności gospodarczej). Zryczałtowany podatek od odsetek od pożyczek pobiera się bez pomniejszania przychodu, a więc w przypadku odsetek od pożyczek ustawodawca zrównuje przychody z dochodami (art.. 30a ust. 6 cyt. ustawy). Istotnym jest również, że dochodów (przychodów) otrzymanych z tytułu odsetek nie łączy się z dochodami opodatkowanymi na zasadach ogólnych zgodnie z tabelą z art. 27 cyt. ustawy (art. 30a ust. 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Tak, więc dla pożyczkodawcy dochodem będą tylko i wyłącznie otrzymane w roku podatkowym faktycznie (kasowo), odsetki od pożyczek ( a nie spłata nominału samej pożyczki), przy czym łączna kwota spłacanych odsetek opodatkowana będzie zryczałtowanym 19% podatkiem dochodowym od osób fizycznych, a dochód ten i podatek nie podlega łączeniu z innymi dochodami i podatkami.


Opinia prawna w przedmiocie interpretacji zwolnienia z podatku od czynności cywilnoprawnych pożyczek udzielanych pomiędzy osobami zaliczanymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn

Wydana w dniu 25 marca 2009 roku przez radcę prawnego Wojciecha Drożdżała z Kancelarii Prawniczej Drożdżał Lewandowski z siedzibą w Elblągu dla spółki Blue Media S.A. z siedzibą w Sopocie w przedmiocie interpretacji zwolnienia z podatku od czynności cywilnoprawnych pożyczek udzielanych pomiędzy osobami zaliczanymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych uchwalona w dniu 9 września 2000r i opublikowana w Dz.U. z 2007r., Nr 68 poz.450 ze zmianami, zawiera w art. 9 cyt. ustawy przedmiotowo- podmiotowe zwolnienia z podatku. Zwolnienia z udzielanych pożyczek reguluje art. 9 pkt 10 cyt. ustawy.

Zgodnie z art. 9 pkt 10 cyt. ustawy zwalnia się od podatku następujące czynności cywilnoprawne pożyczki udzielane:
a) przez przedsiębiorców niemających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej siedziby lub zarządu, prowadzących działalność w zakresie kredytowania oraz udzielania pożyczek,
b) w formie pieniężnej na podstawie umowy zawartej między osobami, o których mowa w art. 4a ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2004 r. Nr 142, poz. 1514, z późn. zm.), w wysokości przekraczającej kwotę, określoną w art. 9 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, pod warunkiem:
- złożenia deklaracji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych właściwemu organowi podatkowemu w terminie 14 dni od daty dokonania czynności,
- udokumentowania otrzymania przez biorącego pożyczkę pieniędzy na rachunek bankowy, albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym,
c) na podstawie umowy zawartej między osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej do wysokości kwoty niepodlegającej opodatkowaniu - na zasadach określonych w przepisach o podatku od spadków i darowizn,
d) na podstawie umowy zawartej między innymi podmiotami niż osoby, o których mowa w lit. b i c, do łącznej wysokości nieprzekraczającej kwoty 5 000 zł od jednego podmiotu i 25 000 zł od wielu podmiotów - w okresach 3 kolejnych lat kalendarzowych, począwszy od dnia 1 stycznia 2009 r.,
e) z kas lub funduszów zakładowych, funduszów związków zawodowych, pracowniczych kas zapomogowo-pożyczkowych, spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, koleżeńskich kas oszczędnościowo-pożyczkowych działających w wojsku oraz z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych,
f) z utworzonych w drodze ustawy innych funduszów celowych,
i) przez wspólnika (akcjonariusza) spółce kapitałowej.


Wątpliwość w przytoczonej normie budzi pkt c, to znaczy jak należy rozumieć zwolnienie przyznane osobom I grupy podatkowej do wysokości kwoty niepodlagającej opodatkowaniu – na zasadach określonych w przepisach o podatku od spadków i darowizn.

Ponieważ norma art. 9 pkt 10 lit. c ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych nawiązuje do ustawy o podatku od spadków i darowizn, nieodzownym jest poznanie mechanizmu zbiegu tych dwóch ustaw podatkowych. Na początku wskazać należy, że krąg podmiotów uprawnionych do zwolnienia opisanego w cyt. art. 9 pkt 10 lit. c określa ustawa o podatku od spadków i darowizn z dnia 28 lipca 1983r (Dz.U. z 2004r Nr 142 poz. 1514 ze zmianami), w art. 14 ust. 3 pkt 1 tej ustawy. Zgodnie z powołana normą do I grupy podatkowej zalicza się: małżonka, zstępnych (dzieci, wnuki i prawnuki), wstępnych (rodzice, dziadkowie i pradziadkowie), pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów. Oznacza to, że w kręgu osób zaliczanych do I grupy podatkowej (wyliczenia których dokonano wyżej) wolne od podatku od czynności cywilnoprawnych są pożyczki: „do wysokości niepodlegającej opodatkowaniu”. Wysokość ta (niepodlegająca opodatkowaniu), jest również określana w ustawie o podatku od spadków i darowizn i wynosi ona zgodnie z art., 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn kwotę 9.637,00 zł. (na dzień wydawania niniejszej opinii). Przy czym zaznaczyć również koniecznie trzeba, że kwota pożyczki pomiędzy osobami zaliczanymi do kręgu wymienionego w I grupie podatkowej do wysokości 9.637,00 zł musi odbywać się „na zasadach określonych w przepisach o podatku od spadków i darowizn” (art. 9 pkt 10 lit. c in fine ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych).

Te zaś zasady, o których mowa w art. 9 pkt 10 lit. c ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych odnoszą się do uregulowania określonego w art. 9 ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, które określa warunki, na jakich kwota 9.637,00 zł nie podlega podatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn od nabycia własności rzeczy i praw majątkowych pomiędzy osobami zaliczanymi do I grupy podatkowej. Ustawodawca w cytowanej normie nałożył bowiem ograniczenie polegające na kumulacji darowizny otrzymanej od jednej osoby w ciągu ostatnich 5 lat licząc zawsze od ostatniej darowizny. Warunkiem zwolnienia jest więc zachowanie limitu kwoty 9.637,00zł wyliczonego w ten sposób, że limitem objęte jest nabycie własności rzeczy i praw majątkowych od tej samej osoby i jeżeli to nabycie następuje więcej niż jeden raz, to do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych dolicza się wartość rzeczy i praw majątkowych nabytych od tej samej osoby w okresie 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie. Oznacza to na gruncie podatku od spadków i darowizn zasadę kumulacji nabycia rzeczy i praw majątkowych w okresie ostatnich pięciu lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie dla rozpoznania czy nie nastąpiło przekroczenie zwolnienia wynoszącego 9.637zł. Powoduje to konieczność badania okresu 6 lat dla sprawdzenia, czy wystąpił obowiązek podatkowy, bowiem przepis nakazuje kumulację nabycia własności rzeczy i praw majątkowych za okres 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie (1 + 5) = 6 lat.

Przechodząc na grunt ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych zwolnienie to będzie dotyczyło umów pożyczek zawartych pomiędzy osobami zaliczanymi od I grupy podatkowej do wysokości wynoszącej 9.637,00 zł, przy czym w wypadku udzielenia więcej niż jednej pożyczki kwota zwolnienia odnosi się do łącznej kwoty pożyczek udzielonych w ciągu 5 lat poprzedzających rok udzielenia ostatniej pożyczki.

Dla przykładu, jeżeli w następujących latach ojciec udzielił synowi (I grupa podatkowa), pożyczek w różnej wysokości:
1 rok – 2.000 zł
2 rok – 3.000 zł
3 rok – 1.000 zł
4 rok – 500 zł
5 rok – 1.500 zł
6 rok – 1.500 zł
7 rok – 1.000 zł

- to niewątpliwie w 6 roku zwolnienie będzie zachowane, bo kwota pożyczek nie przekroczyła 9.637 zł (2000 + 3000 + 1000 + 500 + 1.500 + 1.500) = 9.500,00 zł. Natomiast w 7 roku podatek zostałby pobrany od nadwyżki ponad kwotę 9.637 zł, bowiem do wyliczenia zwolnienia należy brać pod uwagę lata od 7 do 2, a więc (3000 zł + 2000 zł+ 1000 + 500 + 1500 + 1500 + 1000) = 10.500 zł i 10.500 – 9.637 zł (kwota wolna) = 863 zł co stanowi podstawę opodatkowania 2% podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Pamiętać przy tym należy, że zwolnienie to działa na każdej linii pożyczki w kręgu osób zaliczanych do I grupy podatkowej. A więc dla przykładu, jeżeli młodemu małżeństwu pożyczki udzieli każde z rodziców małżonków (mających obydwoje rodziców), to kumulacja zwolnienia odnosi się tylko do poszczególnej linii pożyczki. Tak więc żona może pożyczyć i być zwolniona od podatku od czynności cywilnoprawnych do kwoty 9.637 zł od ojca, od matki, od teścia i od teściowej (4 x 9.677 zł) = 38.548 zł. A mąż tak samo może pożyczyć zachowując zwolnienie od swojej matki, od swojego ojca, od teściowej i od teścia kwotę 9.637 zł czyli łącznie (4x 9.637 zł) = 38.548 zł. A więc w omawianym przykładzie młodzi małżonkowie mogli pożyczyć łącznie (2 x 38.548 zł) = 77.096 zł, zachowując zwolnienie od podatku od czynności cywilnoprawnych (pod warunkiem oczywiście, że każda z udzielanych, na każdej linii pożyczka była np. pierwszą w ostatnich 5 latach lub suma pożyczek na każdej linii w ostatnich 5 latach licząc od ostatniej pożyczki nie przekroczyła kwoty 9.637zł).


Opinia prawna w przedmiocie podatkowego rozliczenia dochodów uzyskanych z pożyczek udzielanych w serwisie Kokos.pl

wydana w dniu 25 marca 2009 roku przez radcę prawnego Wojciecha Drożdżała z Kancelarii Prawniczej Drożdżał Lewandowski z siedzibą w Elblągu dla spółki Blue Media S.A. z siedzibą w Sopocie w przedmiocie podatkowego rozliczenia dochodów uzyskanych z pożyczek udzielanych w ramach programu kokos.pl.

Opiniującemu zgłoszono wątpliwość w zakresie terminu rozliczania podatku od przychodów z odsetek od pożyczek, terminu w jakim należy składać deklaracje i zapłacić podatek, rodzaju deklaracji i pozycji w deklaracji w jakiej dochody z odsetek od pożyczki należy ująć.

Zgodnie z art. 30 a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowego od osób fizycznych od odsetek od pożyczek zryczałtowany podatek dochodowy wynosi 19 %. Zgodnie z art. 45 ust. 1 podatnicy są zobowiązani składać urzędom skarbowym zeznanie, według ustalonego wzoru, o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym w terminie do dnia 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowych, z zastrzeżeniem ust. 7 i 8. Zgodnie natomiast a art. 45 ust. 3 b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w zeznaniu, o którym mowa w ust. 1 lub ust. 1a wykazuje się należny podatek dochodowy, o którym mowa w art. 29-30a, jeżeli podatek ten nie został pobrany przez płatnika (przepis ten obowiązuje od 1 stycznia 2009 roku).

Zgodnie natomiast z art. 45 ust. 4 w terminie określonym w ust. 1 (do dnia 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym) podatnicy są obowiązani wpłacić różnicę między podatkiem należnym wynikającym z zeznania, o którym mowa w ust. 1, a sumą należnych za dany rok zaliczek, w tym również zaliczek pobranych przez płatników.

Podatek dochodowy od osób fizycznych pobierany od źródła przychodów w postaci odsetek od pożyczek, zgodnie a art. 30a ust. 1 ustawy jest podatkiem zryczałtowanym, co oznacza, że nie łączy się go z innymi dochodami osiągniętymi z innych źródeł. Aby temu zapobiec, a jednocześnie umożliwić podatnikom składanie jednej deklaracji obejmującej różne źródła przychodów (dochodów), podatek ten jest doliczany dopiero po wyliczeniu dochodu na zasadach ogólnych i obowiązek jego wykazania realizuje się w rubrykach 195 (podatnik) i 196 (współmałżonek podatnika), zeznania podatkowego PIT – 36, w wersji obowiązującej w 2009r.

Opinia prawna w przedmiocie znaczenia zmiany dokonanej w art. 9 pkt 10 lit d ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, to jest jak należy obecnie traktować okres trzech lat dla wyliczenia limitu pożyczek zwolnionych od podatku

wydana w dniu 25 marca 2009 roku przez radcę prawnego Wojciecha Drożdżała z Kancelarii Prawniczej Drożdżał Lewandowski z siedzibą w Elblągu dla spółki Blue Media S.A. z siedzibą w Sopocie w przedmiocie znaczenia zmiany dokonanej w art. 9 pkt 10 lit d ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, to jest jak należy obecnie traktować okres trzech lat dla wyliczenia limitu pożyczek zwolnionych od podatku.

Wątpliwości na gruncie art.9 pkt 10 lit d ustawy z dnia 9 września 2000r (Dz. U. z 2007r Nr 68 poz. 450), o podatku od czynności cywilnoprawnych, powstały w związku ze zmianą cytowanej normy z dniem 1 stycznia 2009r.

Zmiana treści art. 9 pkt 10 lit. d ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2009 roku w istotny sposób zmieniła sposób wyliczania 3 letniego terminu koniecznego do zbadania czy zachowany został w danym 3 letnim okresie limit pożyczek uprawniających pożyczkobiorcę do zwolnienia z podatku od czynności cywilnoprawnych.
Do 31 grudnia 2008 roku powołana norma obowiązywała w brzmieniu: „zwalnia się od podatku następujące czynności cywilnoprawne: pożyczki udzielane na podstawie umowy zawartej między innymi podmiotami niż osoby, o których mowa w lit. b i c, jeżeli łączna kwota lub wartość pożyczek otrzymanych w okresie kolejnych 3 lat nie przekracza 5 000 zł od jednego podmiotu, a od wielu podmiotów łącznie nie więcej niż 25 000 zł”. Natomiast od 1 stycznia 2009 roku treść to uległa zmianie i obecnie obowiązuje w brzmieniu: "zwalnia się od podatku następujące czynności cywilnoprawne: pożyczki udzielane na podstawie umowy zawartej między innymi podmiotami niż osoby, o których mowa w lit. b i c, do łącznej wysokości nieprzekraczającej kwoty 5 000 zł od jednego podmiotu i 25 000 zł od wielu podmiotów - w okresach 3 kolejnych lat kalendarzowych, począwszy od dnia 1 stycznia 2009r."

Zmiana ta przynosi ten skutek, że o ile w dawnym brzmieniu okres 3 lat, w ciągu których, aby zachować zwolnienie z podatku od czynności cywilnoprawnych nie można było przekroczyć łącznej wartości 5.000 zł od jednej osoby i 25.000 zł od wielu podmiotów, traktowany był dowolnie w czasie pod warunkiem brania pod uwagę 3 kolejnych lat, to obecnie ustawodawca przy tych samych warunkach zwolnienia wysokości pożyczek, wprowadził sztywnie wyznaczany okres 3 kolejnych lat poczynając od 1 stycznia 2009 roku.

Oznacza to, że np. w przypadku badania zwolnienia do kwoty równej 25.000zł, w wypadku pożyczek od wielu osób w kolejnych latach:
2009 rok – 3.000 zł
2010 rok – 15.000 zł
2011 rok – 7.000 zł
2012 rok – 25.000 zł

- pożyczkobiorca zgodnie z obowiązującym obecnie stanem prawnym, uzyska zwolnienie z podatku od czynności cywilnoprawnych za I okres kolejnych 3 lat liczonych od 1 stycznia 2009 roku, bo nie przekroczy kwoty (3.000 zł + 15.000 zł + 7.000) = 25.000 zł oraz może skorzystać ze zwolnienia z opisanego podatku również w 2012 roku (25.000 zł) pod warunkiem, że w kolejno następujących po 2012 r., dwóch latach nie zaciągnie pożyczki. W oparciu o ten sam przykład, zgodnie ze „starym” stanem prawnym pożyczkobiorca utraciłby zwolnienie z podatku od czynności cywilnoprawnych w 2012 zł bowiem w tym roku przekroczyłby kwotę 25.000 zł zaciągniętych w trzech kolejnych latach (liczonych od 2010r do 2012r) pożyczek (15.000 zł + 7.000 zł + 25.000) = 47.000 zł.

Tak więc od 1 stycznia 2009 roku limit zaciągniętych pożyczek 5.000 zł od jednej osoby i 25.000 zł od wielu osób, dla utrzymania zwolnienia będzie wyliczany za poszczególne okresy 3 kolejnych lat poczynając od 1 stycznia 2009r., to jest I okres 2009 – 2011, II okres 2012 – 2014, III okres 2015 – 2016 itd.

Opinia prawna w przedmiocie sytuacji prawno- podatkowej stron umów pożyczek realizowanych przy pomocy systemu Kokos.pl - pobierz wersję pdf
 
Opinia prawna w przedmiocie interpretacji zwolnienia z podatku od czynności cywilnoprawnych pożyczek - pobierz wersję pdf

Opinia prawna w przedmiocie podatkowego rozliczenia dochodów uzyskanych z pożyczek udzielanych w Kokos.pl - pobierz wersję pdf

Opinia prawna w przedmiocie znaczenia zmiany dokonanej w art. 9 pkt 10 lit d ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych - pobierz wersję pdf

do góry